गरोदरपणात किती दूध प्यावे?

गर्भवती स्त्रीने हळदीचे दूध पायल्यास बाळाला नुकसान होते की फायदे?

आपल्या स्वयंपाकघरात १२ महिने ३६५ दिवस आणि कोणत्याही ऋतुत अगदी सहज उपलब्ध असणा-या हळदीचे आपल्या जीवनात आणि आयुर्वेदात अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. कित्येक वर्षांपासून हळदीचा एक औषध म्हणून वापर केला जातो आहे. हळद ही अॅंटीऑक्सिडंट असून त्यात सूज कमी करणारे गुणधर्म असतात. अनेक गुणधर्मांनी युक्त असे हळदीचे दूध अनेक आजारांवर लाभदायक मानले जाते. तसंही करोना संक्रमणामुळे सध्या हळदीचं दूध किंवा गरमा गरम काढा पिण्यावर भर दिला जात आहे. घशाची खवखव, खोकला, सर्दी, शरीरावरील जखम किंवा सूज असो सर्वात आधी आठवते ती असते हळद!

घरचा वैद्य म्हणून हळदीला मानाचे स्थान आहे. त्वचेच्या आरोग्यापासून अनेक गोष्टींमध्ये ती आपल्याला फायदे मिळवून देते. तसेच हळीदीचं दूध किंवा काढा पिण्यासाठी वयाचं कोणतंही बंधन नसतं. प्रत्येक वयातील व्यक्तीसाठी ते उपयुक्त असते. म्हणूनच फार पूर्वीपासून स्वयंपाकातील प्रत्येक पदार्थांला फोडणी देताना हळदीचा वापर हा न विसरता आवर्जून केला जातो. तर अशा या बहुगुणी हळदीच्या दुधाचे प्रेग्नेंट महिलांना काय फायदे होतात हे जाणून घेऊया.
प्रेग्नेंसीमध्ये हळदीचे दूध आवर्जून प्यावे

हळदीच्या दुधाला ‘गोल्डन मिल्क’ असेही म्हटले जाते आणि या दुधाचे अनेक आरोग्यदायी फायदेही असतात. गर्भवती महिलांना आपल्या गर्भातील बाळासाठी स्‍केलेटल सिस्‍टमच्या विकासासाठी हळदीच्या दुधाने आवश्यक कॅल्शियम मिळते. पण जसं म्हटलं जातं की कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा वाईटच अगदी तसंच प्रेग्नेंसीमध्ये देखील हळदीच्या दुधाचे योग्य प्रमाणातच सेवन करावे. नाहीतर गर्भातील बाळाला याचा त्रास होऊ शकतो.

प्रेग्नेंसीमध्ये हळदीचं दूध पिण्याचे फायदे

पायाची सूज - प्रेग्नेंसीमध्ये वॉटर रिटेंशन आणि हार्मोनल बदल या कारणांमुळे सांधेदुखी आणि पायाला सूज येते. पण यावर हळदीचे दूध रामबाण ठरते.
सर्दी-पडसं - हळदीमध्ये अॅंटीइन्फ्लांमेट्री गुणधर्म असतात जे सर्दी-पडस्यावर आराम मिळवून देण्यास लाभदायक ठरतात. तसेच हळदीचं दूध प्यायल्याने घशातील खवखव, खोकला, कफ आणि सर्दी-पडसं दूर होतं.
रोगप्रतिकारक शक्ती - हळद अॅंटीऑक्सिडंटचं कार्य करते. त्यामुळे ती फ्री रेडिकल्‍सला दूर करुन रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करते.
तसेच हळदीमधील एं‍टीलिपिडेमिक गुणधर्म कोलेस्ट्रॉल वाढण्यापासून मज्जाव करतात. यामधील करक्‍यूमिन नामक तत्‍व प्रेग्नेंच स्त्री आणि बाळाला अनेक संक्रमण व आजारांपासून वाचवते. प्रेग्नेंसीमध्ये अनेकदा नीट झोप येत नसल्याची स्त्रीयांची तक्रार असते पण कोमट हळदीच्या दुधाने झोप चांगली लागते.

जास्त हळदी दुधाच्या सेवनाचे दुष्परिणाम

जर गर्भवती महिलेने अतिप्रमाणात हळदीच्या दुधाचे सेवन केले तर यामुळे गर्भाशय आणि इतर नाजूक स्नायूंमध्ये संकुचन होऊ शकते. प्रेग्नेंसीच्या सुरुवातीच्या काही दिवसांत गर्भाशय संकुचन पावल्याने पोटात दुखू लागतं आणि यामुळे गर्भपात देखील होऊ शकतो. प्रेग्नेंसीच्या नवव्या महिन्यात आणि ३७व्या आठवड्यात हळदीचे अधिक प्रमाणात सेवन करणं हानीकारक होऊ शकतं.

बाळाच्या विकासात येतो अडथळा

गर्भवती महिलांसाठी बनवलेल्या हळदीच्या दुधात हळदीच्या प्रमाणावर लक्ष देणे गरजेचे आहे. हळदीत असलेल्या करक्युमिन नामक तत्वाच्या अतिप्रमाणात केलेल्या सेवनामुळे गर्भातील बाळाला विकार होऊ शकतात किंवा त्याच्या विकासात अडथळा निर्माण होऊ शकतो. करक्युमिन हा हळदीतील महत्तवाचा घटक असतो आणि त्याचे सेवन हे जपूनच केले गेले पाहिजे.

किती मात्रेत हळद खाल्ली पाहिजे?

प्रेग्नेंट महिलांना संपूर्ण स्वरुपात हळदीचे फायदे मिळवण्यासाठी दररोज १ ग्रॅमपेक्षा जास्त प्रमाणात हळद सेवन करणे हानीकारक ठरु शकते. प्रेग्नेंसीमध्ये अतिप्रमाणात केलेल्या हळदीच्या सेवनाने गर्भपाताचा धोका निर्माण होऊ शकतो किंवा बाळाला आणि तुम्हाला एखादा आरोग्याशी निगडीत गंभीर आजार जडू शकतो. जर तुम्हाला याचे भरपूर प्रमाणात लाभ हवे असतील तर १ ग्लास दुधात एक चिमुटभरच हळद टाका.